Bazı Sihler niçin Hindistan’ın Pencap eyaletinde bağımsız bir devlet oluşturmak istiyor?

Dünyanın beşinci büyük inanç grubu olan Sihizmin kökeni, 16. yüzyılda Pencap bölgesine uzanıyor.

Pencap, 1947’de bölgede İngiliz sömürge yönetiminin sona ermesinin kurulan Hindistan ve Pakistan içinde bölündü.

Dünyada ortalama 25 milyon Sih var.

Bunların bir çok Hindistan’da yaşıyor. Sihler ülkenin 1,4 milyarlık nüfusunun ortalama yüzde 2’sini oluşturuyor.

Sadece dünyada mühim sayıda Sih diaspora nüfusu da var.

Kanada’da ortalama 780 bin Sih yaşıyor. Bu ülke nüfusunun yüzde 2’sinden fazlası ve Hindistan dışındaki en büyük Sih diasporası.

ABD ve İngiltere’de ortalama 500 bin, Avustralya’da ise 200 bin civarında Sih yaşıyor.

Halistan Hareketi, Hindistan’da Sihler için bağımsız bir devlet çağrısında bulunuyor.

Hareket, 1980’li yıllarda Hindistan’ın Pencap eyaletinde zirveye ulaştı. Bu zamanda bölgede düzenlenen bir takım saldırıda binlerce şahıs öldü.

Hindistan silahlı kuvvetlerinin hususi operasyonunun arkasından hareket hızını yitirdi.

İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Shruti Kapila’ya bakılırsa bugünlerde Pencap’ta siyasal yönelim Halistan Hareketi’nden uzak ve bağımsızlık çağrısı yapanlar azınlıkta.

Sadece Sih diasporasındaki ayrılıkçılar, son yıllarda yoğunlaşan bağımsızlık çağrılarıyla beraber ayrı bir Sih devletini savunmaya devam ediyor.

Hindistan, Halistan Hareketi’ne şiddetle karşı çıkıyor.

Pencap da dahil olmak suretiyle bölgedeki tüm ana akım siyasal partiler sertliği ve ayrılıkçılığı kınıyor.

Halistan’a ilişkin uzun süredir devam eden gerginlik, çağıl Hint tarihinin en tartışmalı iki vakasına niçin oldu. Bunlar Altın Mabet’a düzenlenen hücum ve İndira Gandhi suikastı.

Haziran 1984’te Hint ordusu, Sihler için mukaddes olan Amritsar kentindeki Altın Mabet’a baskın düzenledi ve tapınakta sığınan militan ayrılıkçılara hücum etti.

Oldukca sayıda ölüm ve Altın Mabet’ta ciddi hasarla sonuçlanan saldırının emrini devrin Hindistan Başbakanı İndira Gandhi vermişti.

Operasyondan birkaç ay sonrasında Gandhi, iki Sih koruma görevlisi tarafınca öldürüldü. Bu, dört gün süresince devam eden ayaklanmalara ve toplumsal şiddete yol açtı.

Bu sürede çoğunluğu Sih olan binlerce insan öldürüldü. Ölü sayısıyla ilgili tahminler 3 ile 17 bin içinde değişiyor.

1980’lerdeki şiddetin izleri hala taze ve Halistan, Hindistan için kırmızı çizgi.

Hindistan’daki tüm siyasal partiler Sihlerin bağımsız bir devlet kurmalarını karşı çıkıyor. Hiçbir ülke, ikili diplomatik ilişkiler yararına Halistan sorununu meselesini göz ardı etmeyi göze alamıyor.

Hardeep Singh Nijjar, 18 Haziran’da Kanada’da Sih tapınağının önünde vurularak öldürülen bir Kanada vatandaşıydı.

Nijjar öldürüldüğünde 45 yaşındaydı.

Pencap’ın Jalandhar bölgesindeki Bharsinghpur köyünde doğan Nijjar, 1997’de Kanada’ya taşındı.

Nijjar, taşındığında tesisatçı olarak çalıştı ve hemen sonra Kanada’nın batısındaki British Columbia eyaletinde önde gelen bir Sih önder oldu.

Hindistan, 2020 senesinde Nijjar’ı ayrılıkçı Halistan Kaplan Gücü adlı grupla bağlantıları olduğu iddiasıyla “terörist” diye vasıflandırdı.

Nijjar’ın destekçileri ise suçlamaların “mesnetsiz” bulunduğunu söylemiş oldu.

Hint medyasında yer edinen haberlere bakılırsa Nijjar öldürülmüş olduğu sırada Hindistan’da bağımsız bir Sih devleti için resmi olmayan bir referandum düzenlemeye çalışıyordu.

Nijjar, son aylarda beklenmedik bir halde ölen üçüncü önde gelen Sih figürü oldu.

Diplomatik gerilimlerin arka planında Hindistan’ın Sih nüfusunun fazla olduğu Kanada, Avustralya ve İngiltere üstünde giderek yoğunlaşan baskısı var.

Hindistan hükümeti, “Sih aşırıcılığı” olarak adlandırdığı durumla mücadelede başarısız olunmasının iyi ilişkilerin önünde bir engel olacağını açıkça söylüyor.

Avustralyalı yetkililer, Halistan yanlısı eylemcilerin Hindu tapınaklarına yapmış olduğu vandalizm vakalarını araştıracaklarını, sadece Avustralyalı Sihlerin bağımsız bir vatan hakkında görüşlerini ifade etmelerini engellemeyeceklerini söylüyor.

Hindistan, Halistan yanlısı harekete karşı çıkma mevzusunda en fazlaca Kanada’yı eleştiriyor.

Kanada Başbakanı Justin Trudeau, ülkede devam eden sertliği durduracağını söylerken bununla birlikte “dış müdahaleye” karşı çıktı.

İngiltere’de ise Mart ayında Londra’daki Hindistan Büyükelçiliği önünde, bir kalabalık sarı “Halistan” pankartı açmış ve bir kişinin binanın birinci kat balkonundan Hindistan bayrağını çıkarması münakaşa yaratmıştı.