Rusya’da polis krizi: Yoğun emek verme saatleri, moral bozuklukları ve toplu istifalar

Vahim sonuçlardan korkan komşular, meseleyi kendi başlarına halledebileceklerini düşündü. Daire kapısını kırdılar ve içeri girdiler.

Çığlıklar durmuş ve hanım öldürülmüştü.

Vera Pekhteleva, eski adam arkadaşı tarafınca onlarca kere bıçaklandı, dövüldü ve üç buçuk saat süresince devam eden hücum esnasında metal bir kablo ile boğularak öldürüldü.

Güvenlik güçleri, vaka esnasında bölgede vakaya müdahale edebilecek herhangi bir polis memurunun ya da devriye aracının olmadığını söylemiş oldu. Sadece sonrasında beş polis memuru görevi dikkatsizlik etmek suçundan suçlu bulunmuş oldu ve 18 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Bu cezalar birçok şahıs tarafınca hafifçe olarak görüldü. Mahkeme ise cezanın uygun bulunduğunu, bundan dolayı polis memuru eksikliğinin “tüm güvenlik için” bir mesele bulunduğunu belirtti.

Rusya, dünyanın en büyük polis güçlerinden birine haiz. Rusya İçişleri Bakanlığı verilerine gore, 146 milyonluk nüfusa haiz ülkede 900 binden fazla polis memuru çalışıyor. Bu da 100 bin kişiye ortalama 630 polisin düşmüş olduğu anlamına geliyor. Bu sayı, ABD ve İngiltere’deki oranın iki katından daha çok.

Sadece İçişleri Bakanı Vladimir Kolokoltsev Ağustos ayında yapmış olduğu bir açıklamada ülkenin “tehlikeli sonuç” bir polis memuru açığına haiz bulunduğunu, bunun da kabahat oranlarına tesir ettiğini söylemiş oldu.

Bu soruna kısmen Rusya’nın geniş coğrafyası ve destek mensubunun eksikliği niçin oluyor. Sadece son problemler, polis sayısındaki büyük düşüşten kaynaklanıyor. Oldukça sayıda yetenekli ve tecrübeli polis memuru da görevlerini bırakıyor.

BBC’ye konuşan birçok eski Rus polis memuru, emniyetten ayrılıp daha azca stresli ve daha yüksek maaşlı işleri tercih ettiklerini söylüyor.

Rusya’nın güneybatısındaki Rostov’da eski bir polis memuru, “Maaşı asla ayarlamadılar” diyor.

Taksi şoförü olmak için görevinden çekilme eden eski polis, “Enflasyon ve yeni fiyatların peşinden maaş kafi değildi” diye konuşuyor.

Polis memuru olan bir başka arkadaşı da şimdi kuryelik yapıyor.

İkisi de polis memuruyken elde etmiş olduğu kazancın iki mislini kazanıyor.

Rostovlu eski polis memuru, “Ben teğmen rütbesine yükseldim. Fakat süpermarkette çalışan bir şahıs hâlâ benden daha oldukça kazanıyordu. Üstelik benim işim oldukça daha tehlikeliydi. Şu anda bir tek bir aptal polis olmak ister” diyor.

BBC, aşırı bitkin polis kuvvetlerinin, artık beyanda bulunulduktan sonrasında bile dosyalara bakmadığını tespit etti.

Rusya’nın Sibirya bölgesinden bir dedektif, “Beş tane de olsa 50 tane de olsa söz mevzusu dosyalara bakmak için her insana 10 gün süre veriliyor. Bundan dolayı iş kalitesi de düşüyor” diyor ve şu şekilde devam ediyor:

“Diyelim ki, komşuları aramak, tanıkları sorgulamak, vaka yerini ziyaret etmek şeklinde yapılması ihtiyaç duyulan 10 şey var ise, memurlar da bir tek bir yada ikisini yapıyor. Diğerlerini tamamladı olarak kaydediyor.

“Arkasından da suçlamaları reddediyorlar. Şu demek oluyor ki bir soruşturma açılmaz.”

Işgören sayısı azaldıkça, kalanlara olan baskılar da artıyor.

Eski memurlar, bu durumun yozlaşmaya niçin bulunduğunu söylüyor.

Tomsk şehrinden kıdemli bir polis memuru, gözaltı kotalarının şişirildiğini, insanlardan zorla itiraf alındığını belirtiyor.

“Durum daha da kötüleşecek. Kanıtlarda tahrifat olacak, hedef odaklı dayaklar olacak, hiçbir şeyi gerektiği şeklinde araştırmaya vakit olmayacak.

“Elinizde bir ipucu var ve onu kovalamanız mı gerekiyor? İlk şüpheliyi karakola sürükleyip dövmek oldukça daha kolay, böylece bu şahıs suçu üstüne alıyor.”

Bazı memurlar eylemleri sebebiyle hapis cezasına çarptırılıyor. Bu da güvenlik güçlerini daha da zayıflatıyor.

Bu, altı yıl süresince polis memurluğu meydana getiren Sergei’nin başına da geldi. Bir uyuşturucu satıcısını dövdüğü için hapse girdi. Sergei, satıcıyı gözaltına almak için baskı hissettiğini ve delilleri saklamak için uyuşturucularını yemeye başlayacakken ona vurduğunu söylüyor.

BBC’ye konuşan Sergei, polis kaynaklarının oldukça azaldığını, iş gereksinimlerini kendi cebinden karşıladığını söylüyor.

“Kendi arabamı kullanıyordum, kendi kağıtlarımı, kartuşlarımı ve yazıcımı alıyordum; kendi bilgisayarımı, kendi masamı, kendi sandalyemi, benzinimi… Kendi ofisimde kendi zemin kaplamalarımı döşedim, her şeyi kendim onarım ettim.”

Rusya’nın merkez bölgesinden eski bir işyar, boş pozisyonların uzun süre doldurulmadığını söylüyor.

“Senelerdir eksiklik var. 2015’te başladım ve son sekiz yılda takımımıza bir tek iki şahıs katıldı, 15 şahıs ayrıldı.”

Birkaç BBC kaynağına gore, İçişleri Bakanlığı, iki komiser muavini ve bir üst rütbeli işyar dahil olmak suretiyle, muhalif politikacı Aleksey Navalny ile bağlantılı olan memurları temizledi. Bu temizlikte uzun seneler hizmet vermiş deneyimli memurlar işten çıkarıldı. Bir kaynak, Moskova Federal Güvenlik Servisi’nin, hacklenmiş e-posta adresleri veritabanına dayanan Navalny destekçileri sıralaması oluşturduğunu söylemiş oldu.

Ukrayna savaşı başlamadan evvel Rusya’daki polis memuru sayısı azalıyordu.

Cenk, ilk başta bazı memurların güvenlik güçleri içinde kalmasında mühim rol oynadı. Rus polis memurları askerlik görevinden muaf tutuluyor. Cenk başladığında çekilme etmeye niyetlenen bazı memurlar, BBC’ye yapmış olduğu açıklamalarda, muharebeye katılmamak için görevlerinde kalmayı tercih ettiklerini söylemiş oldu.

Moskova’dan bir işyar şu şekilde açıklıyor:

“Ya sıkı sıkıya görevinde durdun, ya da ayrıldın ve askere alındın. Bazı yöneticiler, çekilme edeceklerin isimlerini listeleyip bunu da tehdit olarak orduya verdi. Hepimiz oldukça korkmuştu.”

Sadece harp devam ettikçe polis sayısında düşüş görülüyor. Güvenlik, mevcut boşlukları dolduramıyor.

Rusya, 2026 yılı itibarıyla daha çok toprak işgal ederse 42 bin daha polis memuruna gereksinim duyacağını öngörüyor.

Görevdeki polis memurlarının harp hakkında görüş belirtmesine kesinlikle izin verilmiyor. Hatta harp demeleri bile yasaklanmış durumda.

Bir dedektif, “Biz polis memurları ağzımızı kapalı tutmalıyız” diyor. “Biz ‘hususi askeri operasyon’ hakkında kişisel görüşlere haiz olamayız. Ya da bizi kovarlar.”

Polis memurları BBC’ye savaşın getirmiş olduğu fazladan bürokratik işler sebebiyle tükenmişlik yaşadıklarını da söylemiş oldu.

Tomsk, Yekaterinburg ve Yaroslavl’dan İçişleri Bakanlığı yetkilileri “orduyu lekeleyen insanlara karşı suçlamaları araştırmak ve gözden geçirmek için” çalıştıklarını söylüyor.

Tomsk’tan eski bir kıdemli polis memuru, “İnsanlar devamlı birini suçlamak için bir bahane arıyor” diyor ve şu şekilde devam ediyor:

“Nereye gittiğimizi görüyorum. Aslına bakarsan devlete karşı işlenen suçlara vurgu yapılıyor. İleride daha çok dosya bu kategoriye dahil edilecek. Bayağı insanları etkileyen gerçek problemler mı? Kaçırma, soygun, saldırı, katliam… onları araştırmak için vakit olmayacak.”