Serseri kurşun: ‘Kimse bizlere bu mermilerin öldürebileceğini söylemedi’

Hasmik Harpoyan, “Naya ölmeden haftalar ilkin komaya girdiğinde geceler süresince onun için yakarma ettim” diyor. Naya’yı ya da ailesini tanımıyor fakat iyi mi hissettiklerini fazlaca iyi biliyor.

Daha birkaç ay ilkin Harpoyan’ın 13 yaşındaki oğlu V. Christ, başkent Beyrut’un batısındaki bir stadyumda maça gitmiş, kaburgalarının arasına bir kurşun isabet etmiş fakat olağanüstü bir halde hayatta kalmıştı.

Kurşun hala Christ’in göğsüne saplı halde duruyor. Vücudunda Kalaşnikof mermisinin girmiş olduğu ufak bir noktayı gösteriyor.

Vaka günü kurşun sesi duyduğunu hatırlamıyor. Tek hatırlamış olduğu ansızın sırtında fazlaca keskin bir ağrı hissettiği ve nefes alamadığı. Antrenörü kan lekelerini fark edene kadar Christ’in niçin ağladığını anlayamamış ve onu doğruca hastaneye götürmüş.

Christ “serseri kurşun” teriminin ne anlama geldiğini bile bilmiyordu. Fakat bugün ne süre bir ses duysa irkiliyor.

“Kurşun ya da havai fişek olsun, herhangi bir seste aklımı kaçıracak benzer biçimde oluyorum. Sağa sola koşuyorum, saklanacak bir yer arıyorum.”

Polis hastaneye vardığında aileye dava açmalarını tavsiye etti.

İki hafta sonrasında Christ’in ailesini yine arayarak, o gün kaybettikleri bir yakınlarının yasını tuttukları için ateş eden 12 kişiyi tespit edebildiklerini, sadece oğullarının kimin kurşunuyla vurulduğunu belirleyemediklerini söylemiş oldu.

Havaya ateş etmek Lübnan yasalarına aykırı olmasına ve 2016’dan bu yana altı aydan üç yıla kadar hapis, para cezası ve silahlara el konulmasıyla cezalandırılmasına karşın Christ’in ailesi hiç kimseye karşı kabahat duyurusunda bulunmadı.

Eğer ateş etmek ölümle sonuçlanırsa, cezası ağır.

“Birini suçlasam bile, hapishaneye bir kapıdan girer, diğerinden çıkar ve sonrasında benim evime gelir” diyen Harpoyan, tetikçilerin siyasal liderler tarafınca korunduğuna ve bunlardan birinin yargılanmasının davacı açısından geri tepebileceğine dair genel bir hissi ifade ediyor.

Oldukca azca kişinin bu suçtan dolayı ceza almış olduğu doğru.

Hukuk ve hakkaniyet mevzularıyla ilgilenen Lübnan gazetesi Al-Qaws’a bakılırsa geçtiğimiz yılbaşı gecesi, kutlama amaçlı silahlı hücum suçlarıyla ilgili olarak 242 şüpheli tespit edildi.

Rapor, bunlardan 186’sı hakkında hiçbir işlem yapılmadığını, diğerlerinin geçici olarak tutuklandığını ve yalnız ikisinin gözaltında tutulduğunu ortaya koydu.

Yorumcular bunun sebebinin bu iki kişinin bağlantı kurabilecekleri herhangi bir siyasetçi ya da nüfuzlu şahıs tanımamaları bulunduğunu düşünüyor.

Çeşitli emek harcamalar, düşen bir merminin hızının yeni ateşlenmiş bir merminin hızından fazlaca daha düşük olmasına karşın, gene de ölümcül olabileceğini gösteriyor.

Mermi ateşlendiğinde, gazların hızla genleşmesiyle namludan aşağıya doğru büyük bir hızla itilir; yüksek süratli bir silahta bu saniyede bin 500 metreden fazla olabilir.

Eğer havaya doğru ateşlenirse, mermiler bu patlayıcı ivmenin tesiri altında hareket edecek ve yer çekimi ve hava direnci hızlarını sıfıra indirene kadar yukarı çıkmaya devam edecektir.

Hemen sonra mermiler aşağı doğru inişe geçecek ve yer çekimi sebebiyle hızları artacaktır (hava direnci onları yavaşlatmaya devam etse de).

Bir merminin son hızı, mermi bileşimi, mermilerin şekli ve kalibresi ve ateşleme açısı benzer biçimde birçok faktöre bağlı.

1962 senesinde meydana getirilen bir araştırmaya bakılırsa, 0.30 kalibrelik mermiler düşerken saniyede 91 metre hıza ulaşabilir. Araştırmalar, saniyede 61 metrenin kafatasını delmek için kafi bulunduğunu gösteriyor.

2018’de meydana getirilen bir araştırma, düşen bazı mermilerin saniyede 180 metre kadar hıza ulaşabildiğini ve kafatasından geçebildiğini ortaya koymuştu.

Tabanca kültürüyle ilgili emek verme meydana getiren uzmanlar, havaya ateş etmenin silahları erkeklik ve ego ile ilişkilendiren kültürel varsayımlardan kaynaklandığına inanıyor.

Sadece bununla birlikte, kurusıkı silahlarla da olsa, askeri cenaze törenlerinde 21 pare top atışı yapılması ya da atış birliklerinin konuşlandırılması şeklindeki yaygın uygulamanın da bir halde tesirinin olabileceğini söylüyorlar.

Bu ağlatısal hikayelere, medyada yürütülen yoğun farkındalık kampanyalarına ve dini ve siyasal otoritelerin bu olguyu onlarca defa kınamasına karşın, birçok şahıs ülke genelindeki kutlamalarda bu alışkanlığı sürdürmeye devam ediyor. Sadece bazı katılımcılar bir kez daha düşünüyor.

Batı Beyrut’ta yaşayan 31 yaşındaki Ayman da eskiden havaya ateş açan biriymiş. Yoğun yapılaşmanın olduğu bir bölgede oturmuş olduğu binanın çatısından fırsat buldukça gökyüzüne rastgele ateş edermiş.

“İlk kez on dört yaşındaydım. Havaya ateş ederdik ve hatta öteki mahallelerdeki gençlerle yarışırdık” diye konu alıyor.

Düğünlerde ya da başka bir kutlamada, hatta kimi zaman de hiçbir niçin yokken ateş edermiş.

Sadece birkaç yıl ilkin bundan vazgeçmiş.

“Birinin serseri kurşunlarla öldürüldüğünü duyduğumda vicdan azabı çekmeye başladım. Ben büyürken kimse bizlere bunun erkeklikle ilgisi olmadığını söylemedi. Kimse bizlere bu mermilerin öldürebileceğini ve dinen yasak bulunduğunu söylemedi.”

Ayman silahını tamamen terk etmemiş fakat artık atış kulüplerinde ya da uzak bölgelerde kullanmayı tercih ediyor.

Bu uygulama Orta Doğu, Şimal Afrika, Cenup ABD, Balkanlar ve Asya’nın Afganistan ve Pakistan benzer biçimde bölgelerinde yaygın.

Çoğu zaman yılbaşı, düğün, dini bir bayram ya da iyi bir imtihan yada maç sonucu benzer biçimde mutlu bir vakayla bağlantılıdır.

ABD’de de havaya ateş açılıyor, sadece bu kutlamadan fazlaca sokak şiddetiyle bağlantılı.

Ağustos ayında Ürdünlü polis memuru Hamza El Fanatseh düğün gününde serseri bir kurşunla öldürüldü.

Ocak ayında ABD’nin Michigan eyaletinde bir partide kutlama amaçlı ateş açılması sonucu iki şahıs yaşamını yitirdi. Aralık 2021’de, Şimal Carolina’da biri hanım olmak suretiyle fazlaca sayıda şahıs serseri kurşunlarla vurularak öldürüldü.

Eylül 2021’de Afganistan’ın başkenti Kabil’de Taliban militanlarının Panjshir Vadisi’ni ele geçirmelerini kutlamaları esnasında minimum 17 şahıs öldü ve 41 şahıs yaralandı.

Ölümle sonuçlanan öteki örnekler içinde Filipinler’de 2011 yılbaşı kutlamalarında serseri kurşunların isabet etmiş olduğu üç şahıs; 2010 senesinde bir Türk damadın kendi düğününde AK-47 ile ateş ederek üç akrabasını öldürmesi; ve Irak futbol takımının 2007 Asya Kupası’nda Vietnam’ı yenmesinin peşinden Bağdat’ta meydana getirilen kutlamalar esnasında üç kişinin öldürülmesi sayılabilir.

Habere katkıda bulunanlar: Mark Shea ve Selin Girit